ಪ್ರಯಾಗ್‌ ರಾಜ್ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಯ್ತು ಅದೃಶ್ಯ ನದಿ! ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆ

ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್: ಪ್ರಯಾಗ್‌ ರಾಜ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅದೃಶ್ಯ ‘ಸರಸ್ವತಿ’ ನದಿಯೂ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಶತಮಾನಗಳ ನಂಬಿಕೆ. ಈಗ ಈ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಲ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ CSIR-NGRI ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್ ಬಳಿ ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 400 ಅಡಿ ಅಗಲದ ಬೃಹತ್ ಪುರಾತನ ನದಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು (Paleo River) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.

ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೊರೆದು ನಡೆಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಈ ರಹಸ್ಯ ಬಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿಯು ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ದೋಬ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 200 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ.

ಸರಸ್ವತಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ?

ಡಾ. ಚಂದ್ರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಯಮವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಚೀನ-ನದಿಯ ಸ್ಥಳವು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳು ಕಳೆದುಹೋದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಆ ನಂಬಿಕೆಗೆ “ಹೊಸ ಭೌತಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ನದಿ ಒಮ್ಮೆ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ನಡುವೆ ಹರಿಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಚಾನಲ್‌ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿಸುವುದು ಅದರ ಗಾತ್ರ, ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಆಳ, ಭಾರತದ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಅದರ ಸಾಮೀಪ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮೂರು ನದಿಗಳು, ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಕಾಣದ

ಈಗ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಜೊತೆಗೆ, ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ಚಾನಲ್ ಕೆಳಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಸಮಯದ ಪದರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿದೆ.

ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಿ ಅಥವಾ ಪೌರಾಣಿಕ ಸರಸ್ವತಿಯ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಿ, ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್ ಸಂಗಮದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರ್ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಂಬಿಕೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಳವಾದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಛೇದಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನವು ಮಣ್ಣಿನ ಕೆಳಗಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸಂಗಮದ ಕಥೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ದತ್ತಾಂಶ, ಕೊರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಹೇಳಬಹುದು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.