ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲಿಗೆ ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್! ಈ ‘ನಮೋ ಗ್ರೀನ್ ರೈಲು’ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಗೊತ್ತಾ?

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲೊಂದಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಭಾರತ ದೇಶದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಚಾಲಿತ (Hydrogen Fuel Cell-powered) ರೈಲಿನ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಹರಿಯಾಣದ ಜಿಂಡ್-ಸೋನಿಪತ್ (Jind-Sonipat) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈ ರೈಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಚಾರ ನಡೆಸಲಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ‘ನಮೋ ಗ್ರೀನ್ ರೈಲು’ (Namo Green Rail) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಾಡ್-ಗೇಜ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಇದಾಗಿದೆ ಎಂದು ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಜರ್ಮನಿ, ಜಪಾನ್, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಂತಹ ಐಷಾರಾಮಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಭಾರತವೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ.

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ಕೋಚ್‌ಗಳ ವಿವರ: ಈ ರೈಲು ಒಟ್ಟು 10 ಬೋಗಿಗಳನ್ನು (Coaches) ಹೊಂದಿರಲಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 2 ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಪವರ್ ಕಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 8 ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಬೋಗಿಗಳಿರಲಿವೆ.

• ಎಂಜಿನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ತಲಾ 1,200 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ (kW) ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶಗಳಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 2,400 kW ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

• ವೇಗ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೈಲು ಗಂಟೆಗೆ 75 ಕಿಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಗಂಟೆಗೆ 120 ಕಿಮೀ ವೇಗದವರೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.

• ಮೈಲೇಜ್/ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಮರುಪೂರಣ (Single Refuelling) ಮಾಡಿದರೆ ಈ ರೈಲು ಸುಮಾರು 250 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಬಲ್ಲದು.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಹೇಗೆ?

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶಗಳು (Fuel Cells) ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ನಡುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಕಾರಕ ಹೊಗೆ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಹಬೆ (Water Vapour) ಮತ್ತು ಶಾಖ ಮಾತ್ರ ಬರುವುದರಿಂದ ಇದು ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ಮಾಲಿನ್ಯ ರಹಿತ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ.

ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ:

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ರೈಲಿನ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಲಾ 27 ರಂತೆ ಒಟ್ಟು 54 ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹರಿಯಾಣದ ಜಿಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಸ್ವದೇಶಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ‘ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಥೆ’ (PESO) ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸೋರಿಕೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಲೇಮ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದ ಸಾಧನೆ:

ಈ ರೈಲನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಕ್ನೋದ ಆರ್‌ಡಿಎಸ್‌ಒ (RDSO) ಸಂಸ್ಥೆ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರೆ, ಚೆನ್ನೈನ ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (ICF) ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ಹೆರಿಟೇಜ್ (ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ/ಪ್ರವಾಸಿ) ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ 35 ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಯೋಜಿಸಿದೆ.