ಎಟಿಎಂನಲ್ಲಿ ಹಣ ಬರದೇ ಅಕೌಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ ಆಯ್ತಾ? ಆರ್‌ಬಿಐ ಹೊಸ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಈ 7 ಮೆಸೇಜ್ ಕಂಡರೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ!

ಬೆಂಗಳೂರು: ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಯುಪಿಐ (UPI), ನೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲೇ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ದಿನನಿತ್ಯ ನಡೆಯುವ ನೂರಾರು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳ ನಡುವೆ ನಮ್ಮ ಖಾತೆಯಿಂದ ಕಡಿತವಾಗುವ ಕೆಲವು ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಹಣದ ಕಡಿತಗಳು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಹಿವಾಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ.

ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಫಲ ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತ ವಹಿವಾಟು ಎಂದರೆ ಹಣ ನಷ್ಟವಾಯಿತು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ತಡವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (RBI) ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ 7 ವಹಿವಾಟುಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ನೀವು ತಕ್ಷಣವೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು:

ಅನಧಿಕೃತ ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತ ಖಾತೆ ಕಡಿತ

ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ನೀವು ಮಾಡದಿರುವ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೂಲಕ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು.

• ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮ: ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭದ್ರತಾ ಲೋಪದಿಂದಾಗಿ (Third-party breach) ವಂಚನೆ ನಡೆದಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕರು 4 ರಿಂದ 7 ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರೆ “ಶೂನ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ” (Zero Liability) ನಿಯಮದಡಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣ ಮರಳಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

• ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?: ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ 24×7 ವಂಚನೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಖಾತೆಯನ್ನು / ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿ.

ಅಪರಿಚಿತ ಯುಪಿಐ (UPI) ವಹಿವಾಟು

ಗೂಗಲ್ ಪೇ, ಫೋನ್ ಪೇ ಅಥವಾ ಭೀಮ್ ಆಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಮಾಡದಿರುವ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ.

• ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?: ಯುಪಿಐ ಆಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ‘Complaint’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎನ್‌ಪಿಸಿಐ (NPCI) ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೂರು ನೀಡಿ. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ನಿಮ್ಮ UPI PIN ಅನ್ನು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.

ನೀವು ಮಾಡದಿರುವ ಎಟಿಎಂ (ATM) ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ

ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಟಿಎಂ ಕಾರ್ಡ್ ಇದ್ದರೂ, ಬೇರೆ ಎಲ್ಲೋ ಹಣ ಡ್ರಾ ಆಗಿರುವ ಸಂದೇಶ ಬಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಡ್ ಕ್ಲೋನ್ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

• ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮ: ಇಂತಹ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ವರದಿ ಮಾಡಿದರೆ ಗ್ರಾಹಕರ ರಕ್ಷಣಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

• ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?: ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಕಾರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿಸಿ, ಆ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೆಸೇಜ್ ಹಾಗೂ ವಿವರಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.

ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಡಿತ, ಆದರೆ ಎಟಿಎಂನಿಂದ ನಗದು ಬರಲಿಲ್ಲ!

ಎಟಿಎಂ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಗದು ಬರದಿದ್ದರೂ ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಕಟ್‌ ಆಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ.

• ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮ ಹಾಗೂ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ: ಬ್ಯಾಂಕ್ T+5 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ (ವಹಿವಾಟು ನಡೆದ 5 ದಿನಗಳು) ಈ ಹಣವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ (Auto-reverse) ಖಾತೆಗೆ ಮರುಜಮೆ ಮಾಡಬೇಕು. ನಿಯಮಿತ ಅವಧಿ ಮೀರಿ ತಡವಾದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ₹100 ರಂತೆ ನಷ್ಟಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

• ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?: ಎಟಿಎಂ ಸ್ಲಿಪ್ ಅಥವಾ ವಹಿವಾಟಿನ ಐಡಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿ.

ಯುಪಿಐ ಹಣ ಕಡಿತ, ಆದರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಿಗೆ ತಲುಪಿಲ್ಲ!

ನೀವು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗಾಗಲಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ಹಣ ನಿಮ್ಮ ಅಕೌಂಟ್‌ನಿಂದ ಕಟ್ ಆಗಿ, ಅವರ ಅಕೌಂಟ್‌ಗೆ ಜಮಾ ಆಗದಿದ್ದರೆ:

• ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮ: ಫಲಾನುಭವಿಯ (Beneficiary) ಬ್ಯಾಂಕ್ T+1 ದಿನದ ಒಳಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮಾಡಬೇಕು. ತಡವಾದರೆ ದಿನಕ್ಕೆ ₹100 ದಂಡ ಪರಿಹಾರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಯುಪಿಐ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಪಾವತಿ ವಿಫಲ

ಅಂಗಡಿ ಅಥವಾ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಪಾವತಿಸಿದಾಗ ಹಣ ಕಟ್ ಆಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ಮೆಸೇಜ್ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ:

• ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮ: ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮರುಜಮೆಗೆ T+5 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕಾದರೆ ಹಣ ವಾಪಸ್ ಬರುತ್ತದೆ. ತಡವಾದರೆ ದಿನಕ್ಕೆ ₹100 ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

• ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?: ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೊದಲಿನ ವಹಿವಾಟಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (Status) ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

ನಿರೀಕ್ಷಿಸದ ಮರುಕಳಿಸುವ ಕಡಿತಗಳು

ಓಟಿಟಿ, ಬಿಲ್ ಪಾವತಿ ಅಥವಾ ಸಾಲದ ಇಎಮ್‌ಐಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಹಣ ಕಡಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇ-ಮ್ಯಾಂಡೇಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.

• ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮ: ಹಣ ಕಡಿತಗೊಳ್ಳುವ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮುಂಗಡ ಮೆಸೇಜ್ (Pre-debit notification) ಕಳುಹಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ (ಫಾಸ್ಟಾಗ್‌ಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ).

• ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?: ನಿಮ್ಮ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಮ್ಯಾಂಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನು (Active Mandates) ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅನಗತ್ಯ ಸಬ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸದಿದ್ದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ದೂರು ನೀಡುವ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ದೂರು ನೀಡಿ, Complaint Reference Number ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಬ್ಯಾಂಕ್ 30 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಉಚಿತವಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಸಂಯೋಜಿತ ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ (RBI Integrated Ombudsman Scheme – cms.rbi.org.in) ಗೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.